سبک زندگي

  • PDF

محمدسعید مهدوی‌کنی

مفهوم سبک زندگی ازجمله مفاهیم علوم اجتماعی است که اخیراً بسیار مورد توجه قرارگرفته است. بررسى‌هاى گوناگونى که درمناطق مختلف جهان درمورد تحول شکل زندگى انجام شده است ، صور زندگى را به ‌عنوان يک الگوى مطلوب و ثابت که متأثر از زندگى روزمره و مظاهر مختلف آن است مورد توجه قرار مى‌دهد. برای شناخت بهتر چنین مفهومی به شناخت شاخصه‌ها و مؤلفه‌های آن که خود جامعه‌شناسان و دانشمندان علوم اجتماعی بیان کرده اند به شرح زیر اشاره خواهیم کرد.

مؤلفه‌هاي سبک زندگي

يکي از راه‌هايي که مي‌توان به درک بهتري از مفهوم «سبک زندگي» از نظر انديشمندان مختلف دست يافت،بررسي عناصر و مؤلفه‌هايي است که آنها براي سبک زندگي بر شمردند و يا در تحقيقات خود از آنها به عنوان شاخصه بهره برده‌اند.دراينجا منظور از مؤلفه اموري است که مصداق عيني سبک زندگي محسوب مي شوند.خلاصه دیدگاههای محققان و متخصصان حوزه جامعه‌شناسی در زمینه مؤلفه‌های سبک زندگی به این شرح ارائه شده است.

زيمل، وبلن و وبر: مؤلفه‌های سبک زندگی شامل شيوة تغذيه، خود آرايي (نوع پوشاک و پيروي از مد)، نوع مسکن (دکوراسيون، معماري و اثاثيه)، نوع وسيلة حمل و نقل،شيوه‌هاي گذران اوقات فراغت و تفريح، اطفار[اطوار] (رفتارهاي حاکي از نجيب‌زادگي يا دست‌ودل‌بازي،کشيدن سيگار در محافل عمومي، عده مستخدمان و آرايش آن ها) است .

آدلر: سبک زندگي شامل رفتار،افکار و احساسات شخص و حرکت او به سوي هدف است.

چاپين(۱۹۳۵) و اسول (1۹۴۰): محل سکونت، نوع خانه، وسايل اتاق نشيمن و ديگر جلوه‌هاي عيني شأن و منزلت

کلاکهون، (۱۹۵۸): سبک زندگی دربرگیرنده رفتارهاي شخصي مصرفي حاکي از ترجيحات فردي مثل نحوة استفاده از صنايع فرهنگي، تفريحي و ورزشي، نحوة بازي کردن و لباس پوشيدن است .

گُردُن: الگوهاي مصرف، نوع لباس، نحوة صحبت، نگرش‌ها و الگوهاي مربوط به نقاط تمرکز علاقه‌مندي در فرهنگ مانند امور جنسي، عقلانيت، دين، خانواده، ميهن پرستي، آموزش، هنرها و ورزش‌ها

پارسونز: وی جنبه‌هايي ازسبک زندگي را مطرح مي کند که ناشي از فناوري مدرن است و در آن روزها سبک زندگي افراد (به خصوص خانواده‌ها) را نشان مي داده است؛ مواردي مثل خودروي خانواده، يخچال، ماشين لباسشويي و تلويزيون. او معتقد است با توجه به از بين رفتن رواج استفاده از مستخدم، ديگر از اين ملاک نمي‌توان بهره برد. او همين تغييرات را در مورد استفاده از اشياي عتيقه، گزارش مي کند. چرا که مدرن بودن، ديگر عرصه را براي معيارهاي سنتي تنگ کرده است.

برلسون و استينر : مؤلفه‌هاي سبک زندگي را دراوقات فراغت و ذوقيات و نحوة مصرف مناسب پول مي‌جويند؛ مواردي مثل رسيدگي به وضع ظاهري و لباس، آداب معاشرت، سليقه زيبا شناختي، سرگرمي‌ها (اعم از تفريحي و ورزشي، از قايق سواري و چوگان گرفته تا تنيس و بولينگ)، خوردني ها (از شکلات کش دار شيرين گرفته تا نوع نرم و تلخ آن).

لويد وارنر: وی افزون بر نحوة گذران اوقات فراغت و تفريحات و سليقه‌هاي ورزشي، به تفاوت‌هاي ديني و چشم اندازهاي اخلاقي، ارزش‌هاي سياسي، الگوهاي زندگي خانوادگي، روابط زناشويي و تربيت کودک در تحقيقات خود اشاره كرده است.

راجر برون: وی معتقد است، تفاوت‌ها در سبک زندگي، در بي‌اهميت‌ترين چيزها شکل گرفته است از عادات نوشيدن و خوردن سالاد گرفته تا انتخاب کلمات و طرز پوشيدن و عادت نشستن، همچنين شيوه‌هاي تربيت کودکان (مثلاً ميزان سخت گيري به آن ها در مورد دستشويي و نظافت)، رفتارهاي جنسي، بهداشتي، مذهبي و سياسي و ميزان عصبي يا رواني بودن

ون هوتن: عناصر سبک زندگي را درخانواده چنين توصيف مي‌کند: اثاثيه، اشياء هنري، انواع لباس پوشيدن‌ها، مواد خواندني، آلات موسيقي، سليقه در غذا و مشروبات، روش پخت، نوع صحبت کردن در خانه (چه در کلمات و گرامر، چه در عناوين گفتگوها)، نوع گذران اوقات فراغت، بودجه‌بندي، روابط با فرزندان، ضوابط و روش‌هاي تربيت کودک، تراکم جمعيت ساکن در خانه و محل (که محدودة‌حريم‌هاي خصوصي و ميزان سر و صدا و تعاملات را تعيين مي کند)، نوع و ويژگي‌هاي اشتغال اعضاي خانواده، نوع لباس کار يا محل کار، فاصله محل کار تا خانه، ميزان مأموريت‌ها، زمان دوري از خانه

ون فوسن، بر اهميت بررسي انجمن‌هايي که فرد براي غذا، ملاقات‌ها و يا ازدواج به آن مي‌پيوندد و همچنين انتخاب ميان کنسرت يا مسابقه بوکس، اسکي بازي يا لژ سواري، قايق بادباني يا پارويي براي اوقات فراغت تأکيد کرده است.

بوردیو : بررسي سبک زندگي را مطالعة اول، دارايي (کالاهاي تجملي يا فرهنگي‌اي) مي داند که افراد دور خود جمع کرده‌اند؛ مانند: خانه، ويلا، قايق تفريحي، ماشين، اثاثيه، نقاشي‌ها، کتاب‌ها، نوشابه‌ها، سيگارها، عطر، لباس‌ها و دوم، فعاليت‌هايي که با آن خود را متمايز نشان مي دهد: ورزش‌ها، بازي‌ها، تفريحات (پياده روي يا کوه‌پيمايي، اسکي يا سوارکاري، گلف يا تنيس)، لباس پوشيدن، رسيدگي به ظاهر بدن خود، نحوة استفاده از زبان و بودجه‌بندي

استون: در بررسي سبک زندگيِ يکي از گروه‌هاي مذهبي جديد از مواردي مثل ازدواج نکردن ، تغيير مکرر مکان اقامت، مصرف مواد روان گردان، پيوستن و جدايي مکرر از گروه‌هاي مختلف براي کسب تجربه ياد مي‌کند.

مارتين سگالن، جامعه شناس فرانسوي: وی در جمع‌بندي خود از تحقيقات در مورد سبک زندگي در محدودة مسائل زناشويي سه موضوع را عرضه مي کند:

اول، مسکن (فضاي داخلي خانه و تقسيم‌بندي فضاهاي خصوصي و فضاهاي عمومي و تفريحي داخلي و خارجي)

دوم، معاشرت و شبکة روابط خويشاوندي و اتکا در امور و حوادث و تأثير اين روابط بر نوع گذران اوقات فراغت

سوم، نوع نگاه و رفتار در مورد اشتغال زنان و تقسيم کار در زندگي

جي.اي.ويل: معتقد است سبک زندگي علاوه بر مصرف، ارزش‌ها، نگرش‌ها، مسائل جمعيت شناختي، تفاوت هاي جنسي، موقعيت اقتصادي، شغل، طبقه‌بندي اجتماعي، مشارکت در فعاليت هاي اوقات فراغت را نيز در بر مي‌گيرد.

منبع: مهدوی‌کنی، محمدسعید (1386). مفهوم سبک زندگی و گستره آن در علوم اجتماعی ، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال اول، شماره 1، پاییز 1386، صص 230-199

تلخیص و تنظیم: حمدالله باستی

از کدام قسمت وب سایت بیشتر استفاده می کنید؟




نتایج

شما در این صفحه هستید :